Hoe leren mensen?


Een vraag die door de eeuwen heen leerpsychologen, pedagogen, docenten en niet in de laatste plaats wetenschappers heeft beziggehouden. Omdat leren met kennis vergaren, geestelijke groei en ontwikkeling te maken heeft kan men stellen dat dit een proces is dat een leven lang doorgaat. De maatschappij vraagt ook van de huidige werknemers dat zij zich blijven ontwikkelen en voortdurend blijven bijleren, en dit is dan zowel vakinhoudelijk als ook in persoonlijke groei. Maar wat is dat nu 'leren'?

Leren leren: meer dan leren studeren

We leren constant, terwijl we met vakmensen praten over een verbouwing, terwijl we een nieuw recept in de keuken uitproberen.

  • Leren is het verwerven van kennis, vaardigheden (fietsen, lezen, onderhandelen) en attitudes (kritische zin, leergierigheid, zelfzekerheid).
  • Leren ( hoe moet je leren) leren is leren hoe je dat zo goed mogelijk aanpakt.
Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan rijtjes uit je hoofd leren of betere schema's maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven en verwerken, deze toepassien in diverse situaties en jezelf hierbij motiveren. Je leert beter te leren wanneer je in staat bent je eigen manier van leren te observeren en hierop te reflecteren. Dit is niet alleen belangrijk voor je studie maar ook als voorbereiding op toetsen. Het is een basisvaardigheid voor het leven.

Echt leren, een prettig proces.

  • Leren is natuurlijk: een kind leert zichzelf van nature voortdurend allerlei dingen. Omdat het dat zelf wil. Anderen kunnen daarbij helpen, maar leren moet zelfstandig gebeuren. Leren doe je vooral door te ervaren.
  • Leren is een activiteit: leren is iets wat men 'doet', niet iets wat men 'ondergaat'. Leerkrachten die leerstof hebben 'gezien' of 'gegeven' moeten er niet van uitgaan dat de leerlingen de stof ook 'geleerd' hebben.
  • Leren is een proces: de definitie van leren is: 'komen tot beheersen van'. Het accent ligt dus op het proces en niet per se op het eindresultaat. Het leerproces begeleiden en evalueren is een deel van het leren leren.
  • Leren gebeurt individueel en in je eigen leerstijl. Het geheugen van de een werkt ook anders dan dat van de ander. Hoe meer inzicht iemand heeft in de manier waarop hij leert, hoe beter hij gebruik kan maken van zijn sterke en zwakke kanten ( zie leerstijlen volgens Kolb en leerstijltypologie van Vermunt).
  • Leren heeft een duurzaam resultaat: het doel is niet 'leren voor een toets', maar om permanente kennis verwerving en gebruik. Leren is prettig: dit aspect is belangrijk in het leren van kennis in de schoolse omgeving van het kind. Het is de sleutel tot motivatie. Een intrinsieke motivatie om te leren is in ieder kind aanwezig en moet gestimuleerd en gekoesterd worden.



external image image006.gif

Leerstijlen volgens Kolb

David Kolb onderscheidt in 1976 twee dimensies in het leerproces: concrete ervaringen tegenover abstracte ervaringen en actief tegenover passief. Als deze twee dimensies worden uitgezet op een assenstelsel, ontstaan vier kwadranten die vier typen leerstijlen vertegenwoordigen. Deze leerstijlen gaf Kolb de namen: divergeerder (diverger), assimileerder (assimilator), convergeerder (converger) en accomodeerder (accomodator). Door andere auteurs (o.a. De Koning, Hoogenboom) zijn hier later associatieve termen aan toegevoegd:

Volgens Kolb verloopt elk leren als een cyclisch proces, waarin altijd alle vier de fasen van leerstijlen worden doorlopen. De voorkeursleerstijl is de leerstijl die iemand meestal als instappunt gebruikt.


Leerstijlentypologie van Vermunt
Jan Vermunt (1992) gaat uit van cognitieve, affectieve en regulatieve leeractiviteiten die voor een succesvol leerproces noodzakelijk zijn. Vermunt heeft ontdekt dat er een samenhang blijkt te bestaan tussen de leeractiviteiten op cognitief, affectief en relgulatief niveau en de leerstrategieen die de student daarbij hanteert. Vermunt komt door de combinatie van de verschillende leeractiviteiten en –strategieen tot vier leerstijlen:

  • De reproductiegerichte leerstijl
  • De toepassingsgerichte leerstijl
  • De betekenisgerichte leerstijl
  • De ongerichte leerstijl

Wetenschap en leren
Begin jaren tachtig ontwikkelde de Amerikaanse hoogleraar Howard Gardner zijn theorie van de meervoudige intelligentie. Centrale vraag is: 'Hoe leren wij?'. Er is veel aandacht voor de relatie tussen de ontwikkeling van het brein in relatie tot leren en onderwijs. Jelle Jolles, voorheen werkzaam als hoogleraar Neuropsychologie en Biologische Psychologie / Psycho-biologie aan de Universiteit Maastricht, heeft veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen het brein en leren. Hij stelt kritische kanttekeningen bij de zelfsturing, met name op het gebied van planning, bij adolescenten.Jelle Jolles is per 1 februari 2009 benoemd tot hoogleraar “Hersenen, gedrag & educatie: Educational neuropsychology” bij de afdeling Orthopedagogiek van de Vrije Universiteit Amsterdam. Lees over zijn onderzoek:

Onderwijspedagogen reageren op zijn kritische noten, zoals Dr. Piet van der Ploeg.

Zie zijn visie op de wetenschappelijke bevindingen en onderwijsvernieuwing.external image msword.png Onderwijsvernieuwing bewijsbaar effectief.doc

Bron:
http://www.klasse.be/leraren/archief.php?id=5333
geraadpleegd: 22 februari, 2009
http://www.hersenenenleren.nl/index.php
geraadpleegd: 8 februari, 2009
http://members.home.nl/stoffele/het_nieuwe_leren_bestanden/image006.gif
Geraadpleegd: 26 februari 2009